Menüde kalori ve alerjen zorunluluğu: restoran ve kafeler ne yapmalı?
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın düzenlemesiyle yiyecek-içecek işletmelerinin menülerinde ürünlerin temel bileşenlerini, porsiyon başına enerji (kalori) miktarını ve alerjen içeriğini göstermesi zorunlu hâle geliyor. Son birkaç ayda bu kapsamda dört farklı işletmenin menüsünü dijitale taşıdım; bu yazıda hem kuralı hem de pratikte nasıl uygulandığını anlatıyorum.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; işletmenize özel yükümlülükler için yönetmeliğin güncel metnini ve il/ilçe tarım müdürlüğünüzü esas alın.
Menüde neler yazmalı?
- Temel bileşenler: ürünün ana içerikleri ve hammaddeleri.
- Enerji (kalori): porsiyon başına.
- Alerjenler: üründe bulunan alerjen maddeler.
- Alkol ve domuz türevi: içerip içermediği.
Tarihler: kim ne zamana kadar uyum sağlamalı?
Geçiş işletmenin büyüklüğüne göre kademeli yapıldı. Kamuoyuna duyurulan takvim şöyle:
| İşletme türü | Son tarih |
|---|---|
| Ulusal zincir restoranlar | 1 Temmuz 2026 |
| Aynı ilde üç ve daha fazla şubesi olanlar | 31 Aralık 2026 |
| Diğer işletmeler: içerik ve alerjen bilgisi | 31 Aralık 2026 |
| Diğer işletmeler: kalori bilgisi | 31 Aralık 2027 |
Yani mahalledeki bir kafe için bile içerik ve alerjen bilgisinin bu yılın sonuna kadar menüde olması gerekiyor. Kalori için bir yıl daha süre var, ama menüyü bir kez düzenlerken kaloriyi de eklemek en ekonomik yol.
14 alerjen grubu hangileri?
Uluslararası uygulamayla uyumlu 14 ana grup: glüten içeren tahıllar, kabuklu deniz hayvanları, yumurta, balık, yer fıstığı, soya, süt (laktoz dahil), sert kabuklu yemişler, kereviz, hardal, susam, kükürt dioksit ve sülfitler, acı bakla (lupin) ve yumuşakçalar.
QR menü geçerli mi?
Evet. Bilgilerin QR kodla açılan dijital menüde gösterilmesi mümkün; önemli olan müşteriyi bu sisteme yönlendiren açık bir bilgilendirmenin menüde ya da masada yer alması. Pratikte bu, masa kartındaki QR'ın yanına "Ürünlerin içerik, kalori ve alerjen bilgisi için okutun" gibi bir not demek.
Pratikte nasıl uygulanıyor?
Taşfırın Etli Ekmek, Almitra Coffeelab, Hüsn-ü Zan ve Menza projelerinde izlediğim sıra şu:
- Ürün listesini ve reçeteyi çıkarmak. Her ürünün gramajı ve içindekileri. Kalori, reçete ve gramaj üzerinden hesaplanıyor.
- Alerjenleri işaretlemek. Her ürün için 14 gruptan hangileri var. Soslar ve ekmek gibi "gizli" kaynaklar en çok atlanan yer.
- Tek bir veri dosyası. Bütün menü tek bir yerde duruyor; fiyat değiştiğinde de oradan değişiyor. Aynı ürünü iki yerde ayrı yazmak hata demek.
- Müşteriye okunur göstermek. Alerjenleri ikonla ve adıyla göstermek, "şu alerjeni içerenleri gizle" filtresi eklemek.
- QR ve bilgilendirme. Masa kartı, kapı afişi ve menüye yönlendiren açık not.
Basılı menü mü, QR menü mü?
Basılı menüde her fiyat değişikliği ve her reçete değişikliği yeniden baskı demek; ürün başına kalori ve alerjen eklemek de menüyü kalabalıklaştırıyor. QR menüde bilgi ürün detayında düzenli durur, fiyat anında güncellenir, İngilizce gibi ikinci bir dil de eklenebilir. Basılı menüyü tamamen bırakmak zorunda değilsiniz; iki yolu birlikte kullanan işletmeler de var.
Sonuç
Düzenleme ilk bakışta bir yük gibi görünse de menüsünü bir kez düzgün dijitale taşıyan işletme hem uyum sorununu çözüyor hem de fiyat değişikliği ve baskı maliyetinden kurtuluyor. Menünüzü yasaya uygun ve mekânınıza özel bir QR menüye taşımak isterseniz QR menü ve restoran yazılımı sayfasına bakabilir ya da örnek olarak Almitra ve Taşfırın menülerini telefonunuzda deneyebilirsiniz.